Những căn cứ trong cách chứng minh hợp đồng mua bán giả tạo
Site Overlay

Những căn cứ quan trọng trong cách chứng minh hợp đồng mua bán giả tạo

Khi phát sinh tranh chấp, việc chỉ khẳng định hợp đồng là giả tạo thường chưa đủ để bảo vệ quyền lợi trước Tòa án. Người có yêu cầu cần đưa ra tài liệu, chứng cứ và lập luận phù hợp. Vì vậy, hiểu rõ cách chứng minh hợp đồng mua bán giả tạo giúp các bên xác định đúng vấn đề cần thu thập chứng cứ, hạn chế rủi ro khi yêu cầu Tòa án xem xét hiệu lực của giao dịch.

Thu thập chứng cứ chứng minh hợp đồng mua bán giả tạo
Thu thập chứng cứ chứng minh hợp đồng mua bán giả tạo

Hợp đồng mua bán giả tạo được hiểu thế nào?

Theo quy định của pháp luật dân sự, giao dịch giả tạo có thể được xác lập nhằm che giấu một giao dịch khác hoặc nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba. Về hình thức, các bên vẫn có thể lập hợp đồng đầy đủ, ký tên, công chứng hoặc thực hiện một số thủ tục liên quan. Tuy nhiên, ý chí thực tế của họ không hướng đến việc mua bán đúng như nội dung thể hiện trên giấy tờ.

Chẳng hạn, một người cần vay 2 tỷ đồng nhưng hai bên không ký hợp đồng vay mà lập hợp đồng chuyển nhượng nhà. Thỏa thuận thực tế có thể là khi người vay trả đủ tiền thì bên kia phải trả lại nhà. Trong tình huống này, hợp đồng mua bán có dấu hiệu được sử dụng để che giấu quan hệ vay tài sản hoặc biện pháp bảo đảm cho khoản vay.

Đây cũng là lý do tranh chấp liên quan đến hợp đồng mua bán nhà giả cách thường phức tạp. Hợp đồng thể hiện một nội dung nhưng mục đích và quá trình thực hiện giao dịch lại có thể phản ánh bản chất hoàn toàn khác.

Tìm hiểu một số cách chứng minh hợp đồng mua bán giả tạo

Muốn chứng minh hiệu quả, người có quyền lợi liên quan nên xây dựng hệ thống chứng cứ theo nhiều nhóm thay vì phụ thuộc vào một tài liệu riêng lẻ. Một số căn cứ dưới đây thường có giá trị đáng kể khi đánh giá bản chất giao dịch.

Kiểm tra giấy tờ và nội dung thỏa thuận

Bước đầu tiên trong cách chứng minh hợp đồng mua bán giả tạo là tập hợp toàn bộ tài liệu hình thành trước, trong và sau thời điểm ký hợp đồng. Các tài liệu có thể gồm hợp đồng mua bán, giấy nhận tiền, giấy vay, giấy cam kết, biên bản giao nhận tài sản, văn bản thỏa thuận chuộc lại tài sản hoặc tài liệu công chứng.

Tin nhắn, email và dữ liệu điện tử liên quan cũng nên được bảo quản. Những trao đổi có nội dung như “tiền vay”, “tiền lãi”, “trả nợ để lấy lại nhà” có thể góp phần chứng minh giao dịch mua bán chỉ là hình thức.

Trong thực tế, người đang gặp tranh chấp có thể tham khảo ý kiến từ Luật sư 11 hoặc luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực dân sự để phân loại chứng cứ và đánh giá mối liên hệ giữa các tài liệu trước khi đưa ra yêu cầu pháp lý.

Đối chiếu dòng tiền của giao dịch

Dòng tiền là một căn cứ đáng chú ý trong cách chứng minh hợp đồng mua bán giả tạo. Nếu hợp đồng ghi giá bán 5 tỷ đồng nhưng bên mua không chứng minh được việc thanh toán số tiền tương ứng, đây có thể là tình tiết cần được xem xét cùng các chứng cứ khác.

Người có yêu cầu nên thu thập sao kê tài khoản, chứng từ chuyển khoản, giấy giao nhận tiền, lịch sử thanh toán hoặc tài liệu thể hiện nguồn tiền. Cần đối chiếu thời điểm chuyển tiền, số tiền thực tế và nội dung chuyển khoản với các điều khoản trong hợp đồng.

Đối chiếu giấy tờ để xác minh giao dịch mua bán
Đối chiếu giấy tờ để xác minh giao dịch mua bán

Ví dụ, hợp đồng thể hiện giá chuyển nhượng là 3 tỷ đồng nhưng thực tế người nhận tài sản chỉ chuyển 1 tỷ đồng. Sau đó, mỗi tháng bên còn lại tiếp tục chuyển một khoản cố định được hai bên trao đổi là “tiền lãi”. Chuỗi giao dịch này có thể cho thấy quan hệ giữa các bên mang đặc điểm của khoản vay nhiều hơn quan hệ mua bán thông thường.

Tuy nhiên, việc không có chứng từ ngân hàng chưa đương nhiên đồng nghĩa hợp đồng giả tạo, bởi các bên có thể thanh toán bằng tiền mặt. Do đó, cách chứng minh hợp đồng mua bán giả tạo cần kết hợp dòng tiền với giấy nhận tiền, lời khai và các chứng cứ liên quan khác.

Làm rõ việc quản lý tài sản sau giao dịch

Cách các bên sử dụng tài sản sau khi ký hợp đồng cũng có thể phản ánh bản chất giao dịch. Với nhà đất, cần xác định ai tiếp tục sinh sống, quản lý, sửa chữa, cho thuê hoặc hưởng lợi từ tài sản sau ngày chuyển nhượng. Nếu người bán vẫn quản lý toàn bộ căn nhà, giữ giấy tờ liên quan và thực hiện các quyền của chủ tài sản trong thời gian dài, đây là tình tiết có thể được xem xét.

Không có một biểu hiện riêng lẻ nào luôn đủ để kết luận giao dịch giả tạo. Trong cách chứng minh hợp đồng mua bán giả tạo, giá trị thường nằm ở sự liên kết giữa nhiều dấu hiệu: không giao tài sản, không thanh toán đúng giá, tiếp tục trả lãi và tồn tại thỏa thuận hoàn trả tài sản khi nghĩa vụ khác hoàn thành.

Hồ sơ chứng minh hợp đồng mua bán không phản ánh thực tế
Hồ sơ chứng minh hợp đồng mua bán không phản ánh thực tế

Vì vậy, cách chứng minh hợp đồng mua bán giả tạo hiệu quả không nằm ở một loại giấy tờ duy nhất mà ở việc tái hiện đúng bản chất quan hệ giữa các bên. Giấy tờ, dòng tiền, quá trình quản lý tài sản, lời khai và dữ liệu điện tử cần được đối chiếu theo cùng một trình tự sự kiện. Chuẩn bị chứng cứ càng sớm và có hệ thống càng giúp người có quyền lợi liên quan chủ động hơn khi giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Xem thêm: Dấu hiệu nhận biết giao dịch giả tạo thường thể hiện ở đâu

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *