Vỏ cam thường bị bỏ đi sau khi ăn hoặc ép nước, nhưng phần vỏ lại chứa nhiều hợp chất tạo mùi thơm đặc trưng. Khi bóp nhẹ lớp vỏ cam, bạn có thể cảm nhận mùi thơm bốc lên khá rõ. Đây chính là dấu hiệu cho thấy các tuyến tiết dầu nằm trong lớp vỏ đang giải phóng hợp chất dễ bay hơi.
Nếu muốn tận dụng phần vỏ này, bạn có thể thử lấy dầu thơm từ vỏ cam bằng những phương pháp thủ công. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa dầu chiết từ vỏ cam tại nhà và tinh dầu cam được sản xuất bằng quy trình chiết xuất chuyên nghiệp. Cách làm thủ công phù hợp để trải nghiệm hoặc tận dụng nguyên liệu, nhưng khó tạo ra sản phẩm có độ tinh khiết và hàm lượng ổn định như tinh dầu thương mại.
Mục lục
Vì sao vỏ cam có thể tạo ra tinh dầu?
Khác với phần múi chứa nhiều nước và dịch quả, lớp vỏ ngoài của cam có các túi nhỏ chứa tinh dầu. Khi lớp vỏ bị bẻ, cắt hoặc chà xát, những túi này bị phá vỡ và giải phóng các hợp chất thơm.
Limonene là một trong những thành phần phổ biến trong tinh dầu từ vỏ các loại quả có múi, góp phần tạo nên mùi cam đặc trưng. Ngoài ra còn có nhiều hợp chất thơm khác với tỷ lệ thay đổi tùy giống cam, điều kiện trồng và phương pháp chiết xuất.
Đây cũng là lý do bạn có thể cảm nhận mùi cam rất rõ khi bào vỏ hoặc vắt một miếng vỏ gần mũi. Phần dầu tiết ra tuy không nhiều nhưng có mùi khá đậm.
Vì vậy, khi thực hiện tại nhà, điều quan trọng không phải là cố ép thật nhiều dầu từ một lượng nhỏ vỏ mà là lựa chọn phương pháp phù hợp với mục đích sử dụng.
Cách lấy dầu thơm từ vỏ cam bằng phương pháp ép
Nếu muốn quan sát trực tiếp quá trình lấy dầu từ vỏ cam, phương pháp ép cơ học là cách đơn giản nhất.
Chuẩn bị nguyên liệu
Bạn cần một vài quả cam tươi, sạch, cùng dụng cụ gồm:
- Dao hoặc dụng cụ bào vỏ
- Một chiếc rây hoặc khăn lọc sạch
- Bát thủy tinh
- Hũ thủy tinh có nắp kín
Nên chọn cam có lớp vỏ còn tươi, không bị mốc hoặc dập nát. Nếu sử dụng cam có xử lý bề mặt sau thu hoạch, cần rửa và làm sạch vỏ kỹ trước khi thực hiện.
Các bước thực hiện
Bước 1: Làm sạch vỏ cam
Rửa cam dưới vòi nước và lau thật khô. Nếu chỉ muốn lấy phần dầu thơm từ lớp vỏ, không cần gọt sâu vào phần cùi trắng bên trong.
Lớp màu cam bên ngoài chứa nhiều tuyến dầu hơn, trong khi phần cùi trắng có kết cấu xốp và mùi ít đậm hơn.
Bước 2: Bào hoặc cắt mỏng lớp vỏ
Dùng dụng cụ bào lấy lớp vỏ màu cam thành những sợi nhỏ. Cố gắng lấy phần vỏ ngoài thay vì bào quá sâu xuống lớp cùi trắng.
Sau đó, dùng tay ép hoặc nghiền nhẹ phần vỏ đã bào để làm vỡ các túi dầu.
Bước 3: Ép lấy phần dầu
Cho vỏ vào khăn lọc hoặc dụng cụ ép phù hợp rồi ép mạnh trên một chiếc bát sạch. Nếu nguyên liệu đủ tươi, bạn có thể quan sát một lượng nhỏ chất lỏng có mùi cam tiết ra.
Phần thu được không nên mặc định là tinh dầu tinh khiết. Nó có thể chứa nước, dịch thực vật và những thành phần khác từ vỏ cam.
Bước 4: Để hỗn hợp tách lớp
Cho phần chất lỏng thu được vào một lọ nhỏ và để yên trong thời gian ngắn. Tùy lượng nguyên liệu và phương pháp ép, phần dầu có thể nổi lên thành một lớp mỏng.
Bạn có thể dùng dụng cụ hút nhỏ để lấy lớp dầu phía trên. Tuy nhiên, với cách làm thủ công từ một lượng vỏ ít, lượng dầu thu được thường rất nhỏ nên phương pháp này chủ yếu phù hợp để trải nghiệm.
>>> Để chọn loại tinh dầu phù hợp với không gian và nhu cầu sử dụng, bạn có thể tham khảo thêm tinh dầu xông phòng loại nào tốt trước khi quyết định.
Cách lấy tinh dầu vỏ cam bằng phương pháp ngâm
Nếu không đặt mục tiêu thu tinh dầu nguyên chất, bạn có thể ngâm vỏ cam với dầu nền để tạo một loại dầu có mùi cam.
Cách này dễ thực hiện hơn và không cần thiết bị ép chuyên dụng.
Trước tiên, rửa sạch cam, lau khô rồi bào phần vỏ màu cam. Phần vỏ cần được làm khô kỹ trước khi ngâm để hạn chế nước còn lại trong nguyên liệu.
Cho vỏ cam vào một hũ thủy tinh sạch, sau đó thêm dầu nền sao cho dầu phủ hết phần vỏ. Đậy kín và đặt hũ ở nơi khô, mát, tránh ánh nắng trực tiếp.
Trong thời gian ngâm, có thể lắc nhẹ hũ mỗi ngày để phần vỏ tiếp xúc đều với dầu. Sau khoảng 1–2 tuần, lọc bỏ toàn bộ bã vỏ và giữ lại phần dầu.
Mùi thơm của thành phẩm phụ thuộc vào lượng vỏ, loại cam, dầu nền và thời gian ngâm. Nếu muốn mùi rõ hơn, có thể thay bằng một mẻ vỏ mới và tiếp tục ngâm.
Điểm cần nhớ là dầu vỏ cam ngâm không đồng nghĩa với tinh dầu cam được chiết xuất bằng phương pháp chuyên nghiệp. Dầu nền chiếm phần lớn thành phẩm và các hợp chất từ vỏ cam chỉ được hòa tan vào đó.
Muốn thu tinh dầu cam cô đặc thì dùng cách nào?
Trong sản xuất, tinh dầu từ vỏ cam thường được thu bằng các phương pháp chiết xuất phù hợp với nguyên liệu giàu hợp chất dễ bay hơi. Với họ cam quýt, phương pháp ép lạnh vỏ là một kỹ thuật phổ biến vì có thể thu phần dầu mà không cần gia nhiệt mạnh.
Quy trình chuyên nghiệp có thiết bị kiểm soát nguyên liệu, lực ép, quá trình tách và lọc. Nhờ đó, thành phẩm có thể được kiểm soát tốt hơn về độ sạch và thành phần.
Đây là điểm khác biệt lớn giữa việc tận dụng vỏ cam tại nhà và sản xuất tinh dầu thương mại. Nếu mục tiêu chỉ là tạo mùi thơm từ phần vỏ thừa, phương pháp thủ công có thể đáp ứng nhu cầu cơ bản. Nhưng nếu cần tinh dầu có chất lượng ổn định để sử dụng lâu dài, việc lựa chọn sản phẩm được sản xuất và kiểm soát đúng quy trình sẽ phù hợp hơn.
Khi cân nhắc mua sản phẩm, bạn có thể kiểm tra giá tinh dầu cam thiên nhiên cùng thông tin về thành phần, nguồn nguyên liệu, dung tích và cách bảo quản thay vì chỉ so sánh giá bán.
Bảo quản dầu từ vỏ cam thế nào để giữ mùi lâu?
Các loại dầu chứa hợp chất thơm từ vỏ cam nên được bảo quản trong chai sạch, kín và hạn chế tiếp xúc với ánh sáng.
Chai thủy tinh màu tối thường phù hợp hơn chai trong suốt nếu sản phẩm cần bảo quản trong thời gian dài. Sau mỗi lần sử dụng, nên đóng nắp ngay để giảm tiếp xúc với không khí.
Không nên đặt chai ở gần bếp, cửa sổ có nắng hoặc nơi có nhiệt độ cao. Nhiệt, ánh sáng và không khí đều có thể làm dầu thay đổi mùi theo thời gian.
Nếu là dầu vỏ cam tự làm, cần đặc biệt chú ý đến nước và phần bã còn sót lại. Nếu xuất hiện mùi lạ, dấu hiệu mốc hoặc thay đổi bất thường về màu và trạng thái, nên bỏ sản phẩm thay vì tiếp tục sử dụng.
Với tinh dầu cam đóng chai, hãy giữ nguyên bao bì và tuân thủ hướng dẫn bảo quản từ nhà sản xuất. Chẳng hạn, khi lựa chọn sản phẩm từ TANTRICO, người dùng nên đọc kỹ thông tin trên nhãn để biết sản phẩm là tinh dầu chiết xuất hay dầu pha với dầu nền, từ đó sử dụng đúng mục đích.
Tận dụng vỏ cam để lấy dầu thơm là một cách thú vị để giảm lãng phí nguyên liệu. Nếu muốn thử tại nhà, ép cơ học phù hợp để quan sát và thu một lượng nhỏ dầu từ lớp vỏ; còn ngâm với dầu nền sẽ dễ thực hiện hơn khi mục tiêu là tạo một loại dầu có mùi cam. Với nhu cầu sử dụng tinh dầu cô đặc và ổn định, nên lựa chọn sản phẩm được chiết xuất, lọc và đóng gói theo quy trình chuyên nghiệp.